6+ Nguyên nhân HDL cholesterol thấp ai cũng dễ mắc phải

Không ít người lầm tưởng rằng cholesterol càng thấp càng tốt. Thực tế, nếu có 1 chỉ số là HDL cholesterol thấp, cơ thể lại mất đi “lá chắn” bảo vệ tim mạch. Thiếu hụt loại cholesterol tốt này có thể thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ. Vậy đâu là nguyên nhân HDL cholesterol thấp mà nhiều người mắc phải nhưng không hề hay biết?

Tổng quan về HDL Cholesterol

HDL Cholesterol thường được biết đến là một chỉ số quan trọng trong xét nghiệm mỡ máu tổng quát, nhưng không phải ai cũng hiểu ý nghĩa của nó trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch.

HDL Cholesterol là gì? Vai trò của HDL Cholesterol trong máu

HDL (High-Density Lipoprotein) là một loại cholesterol có mật độ cao, thường được gọi là “cholesterol tốt”. Khác với LDL cholesterol gây tích tụ mảng bám trong thành mạch, HDL có nhiệm vụ thu gom cholesterol dư thừa từ máu và vận chuyển về gan để xử lý và đào thải.

Nhờ vai trò này, HDL giúp làm sạch mạch máu, hạn chế nguy cơ hình thành mảng xơ vữa, từ đó bảo vệ tim mạch và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Đây cũng là một yếu tố cần theo dõi khi đánh giá chỉ số cholesterol bình thường trong các xét nghiệm máu tổng quát.

Chỉ số HDL Cholesterol thế nào là bình thường?

HDL cholesterol là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ tim mạch, và chỉ số của nó có sự khác biệt nhẹ giữa nam và nữ do ảnh hưởng của nội tiết tố. Cụ thể:

• Nam giới: chỉ số HDL bình thường nằm trong khoảng 40–50 mg/dL (tương đương 1,0–1,3 mmol/L)
• Nữ giới: thường có mức cao hơn, khoảng 50–59 mg/dL (tương đương 1,3–1,5 mmol/L)

Chỉ số HDL Cholesterol ≥ 60 mg/dL được xem là tốt, có khả năng giảm nguy cơ xơ vữa mạch và biến cố tim mạch. Ngược lại, nếu HDL cholesterol < 40 mg/dL, nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng rõ rệt, đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố khác như LDL cao hoặc triglyceride tăng. Một nghiên cứu đăng trên PubMed[1] cho thấy nồng độ HDL-C thấp có liên quan đến việc tăng tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch. 

Xem thêm chi tiết tại bài viết: Chỉ số mỡ máu bao nhiêu là nguy hiểm?

Nguyên nhân HDL Cholesterol thấp do đâu?

Ít ai ngờ rằng những thói quen tưởng chừng vô hại như dưới đây lại có thể âm thầm làm giảm HDL cholesterol. Khi chỉ số này giảm xuống dưới mức an toàn, nguy cơ xơ vữa động mạch, đột quỵ và nhồi máu cơ tim cũng tăng lên đáng kể.

Lối sống không lành mạnh

Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến chỉ số HDL cholesterol thấp. Việc ít vận động, hút thuốc lá hay uống rượu bia thường xuyên không chỉ làm suy giảm “cholesterol tốt” mà còn tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, đột quỵ.

• Ít vận động: Làm cho quá trình trao đổi chất chậm lại, giảm khả năng loại bỏ cholesterol “xấu” (LDL) khỏi máu và ức chế sự sản sinh “cholesterol tốt” (HDL).
• Hút thuốc lá: Chất độc trong khói thuốc thúc đẩy quá trình viêm, tăng hình thành mảng xơ vữa và làm giảm hiệu quả của các enzyme có vai trò sản sinh HDL.
• Uống rượu bia: Uống rượu thường xuyên hoặc quá mức lại làm rối loạn chuyển hóa lipid, giảm HDL và tăng triglyceride.

Chế độ ăn uống

Thói quen ăn nhiều đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn hoặc thiếu chất xơ lâu ngày có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng chuyển hóa lipid.

• Chất béo bão hòa: Có nhiều trong mỡ động vật, thịt đỏ, bơ, dầu cọ… Khi tiêu thụ quá mức, chúng kích thích gan sản xuất nhiều LDL cholesterol, làm mất cân bằng tỷ lệ HDL trong máu.
• Chất béo chuyển hóa (trans fat): Có trong đồ ăn nhanh, bánh ngọt công nghiệp, thực phẩm đóng gói chứa shortening (loại chất béo thể rắn làm bánh xốp, mềm). Đây chính là thủ phạm làm tăng nhanh LDL và giảm HDL cholesterol, gây rối loạn chuyển hóa. Nghiên cứu từ Harvard T.H. Chan School of Public Health[2] cũng cho thấy, tiêu thụ chất béo chuyển hóa làm giảm HDL và tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
• Thiếu chất xơ, rau xanh: Gây cản trở quá trình loại bỏ cholesterol dư thừa, ảnh hưởng đến khả năng sản sinh HDL trong cơ thể.

Để kiểm soát mỡ máu hiệu quả hơn, bạn nên bắt đầu từ chế độ ăn uống hằng ngày. Tham gia Hội Kinh nghiệm đẩy lùi Gout & Mỡ máu để nhận ngay danh sách đồ ăn kiêng chi tiết, đầy đủ.

Thừa cân, béo phì

Tình trạng thừa cân, đặc biệt là béo bụng (mỡ nội tạng), không chỉ làm tăng LDL và triglyceride mà còn làm giảm rõ rệt HDL cholesterol. Khi mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng, hoạt động trao đổi chất bị rối loạn, làm giảm các phân đoạn HDL có lợi như HDL2, apolipoprotein AI và tiền beta 1. Hơn nữa, người béo phì thường có nguy cơ cao mắc hội chứng chuyển hóa và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Một chế độ ăn hợp lý không chỉ giúp tăng HDL mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mỡ máu toàn phần. Bạn có thể tham khảo 11 cách giảm mỡ máu trong 6 tuần hiệu quả để xây dựng thực đơn và lối sống phù hợp.

Các bệnh lý nền

Một số bệnh lý mạn tính không chỉ ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid trong cơ thể mà còn làm suy giảm rõ rệt HDL cholesterol, từ đó làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch nếu không được kiểm soát tốt.

• Tiểu đường tuýp 2: Đường huyết cao kéo dài ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của các phân tử HDL, khiến khả năng vận chuyển cholesterol về gan suy giảm. Người mắc tiểu đường thường có HDL thấp và triglyceride cao.
• Suy gan: Gan là nơi tổng hợp và điều hòa cholesterol. Khi chức năng gan suy yếu, khả năng sản xuất HDL cũng giảm theo.
• Suy thận: Ở người bệnh thận mạn tính, chức năng lọc và chuyển hóa lipid bị rối loạn, làm giảm HDL và tăng nguy cơ xơ vữa động mạch sớm.
• Cường giáp: Rối loạn hormone tuyến giáp làm tăng chuyển hóa lipid, kéo theo giảm HDL trong khi LDL lại không được kiểm soát hiệu quả.

Yếu tố di truyền

Nhiều người dù có lối sống sinh hoạt lành mạnh nhưng chỉ số HDL cholesterol thấp còn do yếu tố di truyền. Trong nhiều trường hợp, gen di truyền đóng vai trò quyết định đến khả năng cơ thể sản xuất, vận chuyển hoặc chuyển hóa HDL.

Một số người mang biến thể gen ảnh hưởng đến apolipoprotein A-I (thành phần chính cấu tạo nên HDL), khiến HDL thấp ngay từ khi còn trẻ, dù không mắc bệnh mạn tính hay thừa cân. 

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc điều trị có thể làm giảm HDL cholesterol như một tác dụng phụ không mong muốn:

• Thuốc lợi tiểu thiazide: điều trị tăng huyết áp.
• Beta-blockers: thuốc chẹn beta dùng cho bệnh tim.
• Corticoid: thuốc chống viêm nhóm steroid.
• Thuốc điều trị HIV: ức chế protease.

Những loại thuốc này có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa mỡ, làm rối loạn cân bằng lipid máu, từ đó khiến HDL cholesterol giảm xuống mức nguy hiểm.

Làm thế nào để tăng chỉ số HDL Cholesterol thấp?

Như đã thấy nguyên nhân HDL cholesterol thấp chủ yếu do lối sống sinh hoạt, chế độ ăn uống không lành mạnh, do vậy để cải thiện chỉ số này cần thực hiện các biện pháp sau:

Điều chỉnh chế độ ăn uống lành mạnh

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), chế độ ăn giàu thực phẩm thực vật, dầu lành mạnh và cá béo có thể giúp tăng HDL đáng kể. Do đó bạn nên ưu tiên những thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt (bột yến mạch, bánh mì nguyên cám…). Hạn chế béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có trong thức ăn nhanh, đồ chiên, bánh ngọt công nghiệp, thay vào đó là bổ sung chất béo omega-3 từ cá hồi, cá thu, quả óc chó, dầu oliu.

> Xem thêm: Thực đơn giảm mỡ máu không cần dùng thuốc

Tập thể dục hàng ngày

Một nghiên cứu đăng trên Journal of Applied Physiology[3] cho thấy tập thể dục đều đặn giúp tăng HDL và giảm non-HDL cholesterol hiệu quả. Bạn nên duy trì tập luyện ít nhất 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần với các bài tập như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, đạp xe, aerobic… Tốt nhất nên ưu tiên các bài tập tăng sức bền và đốt mỡ nội tạng để cải thiện chuyển hóa lipid.

Hạn chế dùng thuốc lá

Nếu bạn đang hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia, việc từ bỏ những thói quen này để bảo vệ sức khỏe tim mạch. Việc cắt giảm hoặc từ bỏ hoàn toàn sẽ làm giảm nguy cơ thành mạch bị tổn thương và rối loạn chuyển hóa lipid. 

Kiểm tra sức khỏe định kỳ hàng ngày

Đừng quên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là xét nghiệm mỡ máu. Việc theo dõi các chỉ số như HDL, LDL và triglyceride sẽ giúp bạn sớm phát hiện bất thường và điều chỉnh lối sống phù hợp. Để thuận tiện, bạn có thể sử dụng thiết bị kiểm tra mỡ máu tại nhà PixoTest Vision – giải pháp đáng tin cậy giúp bạn chủ động theo dõi sức khỏe tim mạch mà không cần đến bệnh viện.

Nếu bạn quan tâm và muốn trao đổi thêm về kinh nghiệm kiểm soát gout và mỡ máu, hãy tham gia ngay Group Kinh Nghiệm Đẩy Lùi Gout & Mỡ Máu để nhận được sự hỗ trợ từ các chuyên gia và cộng đồng.

Việc hiểu rõ nguyên nhân HDL cholesterol thấp sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh và cải thiện chỉ số cholesterol “tốt” trong cơ thể. Thay đổi lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống hợp lý và tập luyện đều đặn chính là giải pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Hãy nhận diện và xử lý kịp thời những nguyên nhân này để giữ cho trái tim luôn khỏe mạnh.